Ongemak
De waarheid was, dat ik voornamelijk ongemak ervoer. Een nieuw gebouw waar ik de weg niet ken, nieuwe collega’s – geen vertrouwde gezichten of vaste rituelen. Wat er van mij wordt verwacht weet ik nog niet precies, hoe de gewoonten zijn weet ik niet, de vragen die ik krijg kan ik nog niet beantwoorden – sterker nog, ik moet zelf voortdurend alles vragen. Is dat erg? Nee, maar kennelijk verlang ik van mezelf dat ik wel alles weet en kan, of dat, als dat niet zo is, ik daar volkomen relaxed onder ben. Geen van beiden is waar, en dat voelt als ongemak. Ik vind het kennelijk niet gemakkelijk om weer beginner te zijn en het daar bij behorende ongemak te voelen.

Frisse blik
Een van de 8 factoren van een mindfulle houding is de frisse blik, die onlangs verwoord hoorde als ‘eindeloos beginnen’. We oefenen om elke ervaring, elke waarneming, tegemoet te treden alsof het de eerste keer is.
En hoezo eigenlijk ‘alsof’: het is de eerste keer. Ook al denk je iets nog zo vaak te hebben gezien, ervaren, gehoord, geproefd, gevoeld, gedaan: deze keer is de eerste keer.
Toch ervaren we het maar zelden zo. Wij houden van routine. Onze geest is er een ster in om razendsnel te (be)oordelen: ah, dit ken ik, dit is ‘t, daar doe ik dit mee, daar vind ik zus of zo van.
Niks mis mee, vaak. Handig zelfs. Stel je voor dat je elke morgen met die frisse blik naar al je routines ging kijken. ‘Hee, een staafje met sprietjes eraan (tandenborstel), wat zal ik daar mee doen?’ Nee, dat schiet niet op. Routines zijn – vaak – handig en efficiënt, creëren rust en comfort, en maken dat we hoofdruimte overhouden voor andere zaken. Maar de keerzijde is, dat we dingen over het hoofd zien. Dat we te snel oordelen, iets te snel afdoen met ‘zo zit dat’ of ‘zo doen we dat’.
Toen ik mijn beginners-ongemak verwoordde tegen een (nieuwe) collega, zei ze: ‘Ik ben juist blij met jouw frisse blik’. Zo had ik er nog niet naar gekeken. Als beginner hoef ik geen moeite doen voor een frisse blik, die heb ik. Laat ik er, ongemak ten spijt, maar van genieten.

• Bericht van Karin
• Agenda
• Tip: mail & winactie De Betere Wereld
• Hoofdartikel: Moet je ‘het’ altijd weten?
• Gedicht Lao Tse

• Bericht van Karin

  Afgelopen zaterdag volgde ik een studiedag met Edel Maex, de Vlaamse nestor van de mindfulness. In werkelijkheid net zo’n prettige man als zijn boek (Mindfulness. In de maalstroom van je leven) en cd’s doen vermoeden. Ik trof er bovendien een aantal oud-studiegenoten, en het was ook nog eens een heerlijke zonnig lentedag. Feest dus. Maex mediteerde met ons en vertelde over zijn eigen meditatie- en mindfulnesspraktijk.
  Heerlijk om te leren van een meester. Want ook al ben je zelf docent, trainer, coach, opleider of welke naam je er maar aan wil geven, je blijft – als het goed is – ook student.
  Een van de opvallendste citaten van de dag, was voor mij Maex’ uitspraak ‘Het zelf niet weten was het beste dat ik mensen te bieden had.’
  Hier heb ik nog wel even op gezeten. Want juist als trainer, docent, coach kun je gaan geloven dat je altijd de antwoorden voor de ander moet hebben. En laten we wel wezen, niet zelden komt een klant ook met die verwachting. Misschien ben je zelf ook een professional naar wie vaak gekeken wordt voor de antwoorden.
  Maar hoe zou iemand anders voor ons de antwoorden kunnen hebben? En hoe is het om zelf de antwoorden niet te hebben? Dat is deze keer het onderwerp van het hoofdartikel.

  Ik wens je veel inspiratie!
  Karin

  Agenda

  Mindfulnesstraining

  Vorige week is de laatste mindfulnesstraining voor dit seizoen van start gegaan. In september start er weer een nieuwe. Als je belangstelling hebt kun je dat aangeven via het contactformulier, dan breng ik je op de hoogte zodra de data bekend zijn.

  Minor Mindful Communiceren

  Aan de Hogeschool Utrecht, Faculteit Communicatie en Journalistiek zijn we een minor Mindful Communiceren aan het ontwikkelen. Meer daarover kun je lezen in Expertise, maandblad voor het Hoger Onderwijs.

  Mail & winactie De Betere Wereld

  Ken je De Betere Wereld al? Deze organisatie zet zich in voor een betere wereld door mensen, initiatieven en producten te tonen die daar aan bijdragen. Dit doen ze met een gratis nieuwsbrief en digizine, en een tijdschrift dat overal in Natuurwinkels gratis verkrijgbaar is. Je kunt nu meedoen aan deze mail & win actie, en kans maken op mijn boek Eenvoudig Mindful.

  Moet je ‘het altijd weten?

  Op school leerden we dat op elke vraag een antwoord was. Over het algemeen was er maar één goed antwoord; alle andere antwoorden waren fout. Of maar een beetje goed. Er was altijd een ‘beste’ antwoord. Had je dat antwoord, dan kreeg je een punt voor de vraag. Anders niet, of maar een halve of een kwart punt.

  Altijd een antwoord

  Met dat idee dat op elke vraag een goed antwoord is, lijken wij ons volwassen leven in te gaan. Op de vraag wie voor jou de juiste partner is moet een antwoord te formuleren zijn. Of op de vraag wat je wil worden, of je kinderen wil, en hoe je ze groot moet brengen. Hoe je conflicten op moet lossen, hoe je financiële problemen oplost, hoe je je staande houdt in een veeleisende maatschappij, hoe je gezond blijft of weer beter wordt als je ziek bent. Hoe we van onze somberheid, eenzaamheid, wanhoop verlost kunnen worden. Hoe we ons geluk eeuwig voort kunnen laten duren. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

  Controle

  Het heeft veel te maken met ons idee dat wij controle over het leven hebben. Dat we datgene wat we als onaangenaam ervaren kunnen stoppen of veranderen, als we de juiste antwoorden maar vinden. De waarheid is, dat die controle van ons maar zeer beperkt is. Het leven ontvouwt zich, op manieren die we niet kunnen voorspellen en vaak ook niet kunnen beïnvloeden. Sommige vragen zijn te groot voor een antwoord, andere te complex, en op weer andere vragen is eenvoudigweg geen antwoord.

  Geduld

  Maar heel vaak ook, komt het antwoord van het leven zelf. De situaties waar wij eindeloze nachtelijke piekersessies aan besteden, lossen zich meestal niet op omdat wij er wakker van hebben gelegen, maar omdat het leven zijn loop heeft. Als wij menen dat een situatie ‘vast zit’, komt dat omdat wij er ons in vast gebeten hebben of er vanuit een vastzittende overtuiging naar kijken. Maar het leven kenmerkt zich door voortdurende verandering, hoe lastig we het ook vinden om dat te accepteren. Heel vaak vragen situaties eenvoudigweg om ons geduld. Geduld en vertrouwen.

  Niet-weten verdragen

  Dat klinkt simpel, maar het is vaak een ongelooflijke opgave. We zoeken niet voor niets naar een antwoord: we vinden de situatie pijnlijk, moeilijk, onverdraaglijk misschien. En onze geest houdt ons voor dat als we die nou maar zijn gang laten gaan, hij ons de uitweg naar het antwoord zal denken.
  De eerste stap is, je te realiseren dat het vruchteloos zoeken naar antwoorden je meestal niet gaat helpen. Stap twee is, het niet weten te verdragen. Je weet het niet. En dat mag. Je weet het nu niet. Dat wil niet zeggen dat er nooit meer een moment zal zijn waarop je het weet. Maar door het niet weten nu te verdragen, maak je als het ware ruimte voor het leven, dat veel groter en grootser is dan wij met ons gepieker bevatten kunnen.

  Wat mindfulnesstraining je leren kan, is precies dat: zijn met wat er nu is, wat het ook is. Ook als dat niet-weten is.

  Gedicht

  Heb je geduld te wachten
tot de modder zakt

  het water helder wordt
  kun je in stilte verwijlen tot
de juiste handeling vanuit
zichzelf ontstaat
  Lao tse

  
  

  Karin op Twitter en Facebook

  Als je het leuk vindt om rechtstreeks contact te maken, je vragen te stellen of nieuwtjes op te pikken, dan kun je me volgen op netwerksite Twitter:
  @themindfulcoach en @karinbosveld
  of ‘fan’ worden van mijn Facebook pagina.

  Over Karin

  

  Karin Bosveld is coach, counselor en mindfulnesstrainer. Zij helpt mensen om meer rust in hun leven te ervaren, meer zelf aan het roer te staan en minder geleefd te worden. Je kunt daarvoor de 8-weekse mindfulnesstraining volgen, of een aantal individuele gesprekken.

  Meer informatie op www.themindfulcoach.nl

  Wil je (delen van) de tekst van dit e-zine gebruiken voor een tijdschrift, nieuwsbrief of op een website of weblog? Dat mag, als je de volgende informatie opneemt: ‘Door Karin Bosveld, mindfulnesstrainer en counselor. Abonneer je op de gratis e-zine via http://www.themindfulcoach.nl’

Snel weg
Soms ontstaan overgewicht en/of een ongezond eetpatroon doordat we niet goed omgaan met emoties. We herkennen emoties wel als ‘iets onplezierigs’, maar kunnen niet goed plaatsen wat het is. Daardoor reageren we ook niet op de juiste manier. Onze enige, automatische reactie is: ‘Dit nare gevoel moet weg, en wel zo snel mogelijk.’ En dat bepaalt onze volgende actie.

Hamburger
Zo kan het gebeuren dat je een aanvaring hebt gehad op je werk en je bij thuiskomt, in plaats van het even van je af te praten of er even bij stil te staan, een borrel inschenkt of je aan een pak koeken vergrijpt. Of je bent vermoeid bent maar in plaats van even uit te rusten werk je een flinke stoot koolhydraten in de vorm van een hamburger naar binnen om je beter te voelen.

EQ
Maar wat is er nou precies gebeurd waardoor je dat onplezierige gevoel hebt? Wat vertelt je lichaam je werkelijk?
Met mindfulness vergroot je je EQ; je emotionele intelligentie. Door stil te staan bij je lichamelijke gevoelens en emoties en er aandacht aan te geven, leer je ze
herkennen, leer je hun verloop (ze komen en gaan) begrijpen, en leer je de automatische gedachtenpatronen die je er bij hebt doorprikken, in plaats van ze voor ‘waar’ aan te nemen. En zo kun je vervolgens adequater reageren, omdat je begrijpt wat de werkelijke behoefte is.

Dus de volgende keer als je hand naar de borrel, het junkfood of de vette zoetigheid (ik beken…) gaat: sta eerst even stil bij je gedachten, je lichamelijke gevoelens, je emoties. En adem.

Relaxed

Mijn sterke vermoeden is, dat veel mensen ‘mindful’ gelijk stellen aan ‘relaxed’ zijn. Nou kan ontspanning soms een welkom bijproduct van mindfulness zijn, maar het is beslist niet het zelfde! Sterker, ik kan je zo een paar omstandigheden noemen waarin je uiterst relaxed, maar bepaald niet mindful kunt zijn. Bijvoorbeeld na het roken van een joint of het nuttigen van teveel alcohol.

Aandachtig

Omdat ‘mindful’ in het Nederlands nogal eens wordt vertaald met ‘aandachtig’, denken veel mensen ook dat ze dus mindful zijn omdat het met hun aandacht wel goed zit. Al die stress die ze hebben, die hinderlijke pijn in hun rug, de ruzies met de kinderen – die merken ze immers donders goed op? Heus, daar zijn ze met hun volledige aandacht bij!

Doe-modus

Nu train je in mindfulness inderdaad aandacht, maar een specifiek soort aandacht. Niet de aandacht waarbij je brein allerlei conclusies trekt, oordelen velt, aannames doet en verhalen aanvult. Niet het soort aandacht dat in elke situatie een ‘probleem’ ziet dat om een ‘oplossing’ vraagt. Dat is de aandacht die we hebben in de ‘doe’-modus. Het soort aandacht dat je bewustzijn vernauwt, zodat je alleen nog de informatie opmerkt die je denkt nodig te hebben om het vermeende (vaak zelf gecreëerde) probleem op te lossen.

Zijns-modus

Mindfulness daarentegen is een open, nieuwsgierige, vriendelijke niet-oordelende aandacht. Het soort aandacht dat we geven als we naar de ‘zijns’-modus schakelen. Wanneer we direct waarnemen via de zintuigen, zonder tussenkomst van onze oordelen en aannames. Alleen maar opmerken. En wanneer onze oordelen en aannames via onze gedachten inbreken, ook dat alleen maar opmerken. ‘Hé, een gedachte’, of ‘Een oordeel.’

Dus als je wilt weten hoe ‘mindful’ je nou eigenlijk bent, vraag je dan eens af of je:

• vaak een kamer binnenloopt en je afvraagt ‘wat kwam ik ook alweer doen’?
• regelmatig iets loopt te zoeken en het op een vreemde plaats terugvindt?
• terwijl je met het een bezig bent, je het volgende al loopt te plannen/in gedachten al loopt te doen?
• soms lichamelijke klachten hebt waarvan je achteraf weet dat je ze al veel langer hebt, maar geen idee meer hoe lang al?
• lichamelijke klachten pas serieus neemt als ze ‘erg’ worden, en dan oplost met een pijnstiller of een doktersbezoek?
• hele stukken in de auto af kunt leggen zonder het in de gaten te hebben?
• een probleem meestal niet los kunt laten?
• totaal overspoeld kunt worden door emotie?

Allemaal voorbeelden van wat ons overkomt als we niet ‘mindful’ zijn, maar op de automatische piloot functioneren, vanuit onze ‘doe’-modus.

Maar het je ook wel eens dat je:

• ongelooflijk kunt genieten van iets simpels; een gekookt eitje op zondag, de eerste bloeiende boom in het voorjaar, de glimlach van een onbekende voorbijganger?
• naar je kind of je partner kijkt en je je weer helemaal ‘verliefd’ kunt voelen?
• je aan het sporten bent en je geniet van het fysieke gevoel, het in beweging zijn, je hartslag voelen?
• je huis opruimt, de tafel dekt of het bed opmaakt en er genoegen in hebt het extra mooi te maken?
• je werkt aan een uitdagende, inspirerende klus en totaal de tijd vergeet omdat je er helemaal in op gaat?

Dat zijn voorbeelden van momenten waarop we er helemaal ‘zijn’; direct ervarend via onze zintuigen, zo aanwezig in het moment, dat gedachten, oordelen, verhalen even geen kans krijgen.

Het eerste rijtje vragen mag je gebruiken om voor jezelf momenten in te lassen waarop je even stil staat. Ademt. Je afvraagt: hoe is het nu met mij? Wat voel ik? Waar is mijn aandacht? Waar is mijn adem? Hoe is het in mijn lichaam?

Het tweede rijtje vragen mag je gebruiken om je te laten inspireren. Wanneer had jij zo’n moment? Houd het eens bij! En kijk of je je rijtje langer kunt maken.

Meer evenwicht
Meer rust en ontspanning in je leven bereik je dan ook niet door de uiterlijke omstandigheden te – proberen te – veranderen (al kan dat in sommige gevallen wel verstandig zijn;) – stress hoort er nou eenmaal bij. Meer effect heeft het, om te leren hoe je daar evenwichtiger mee om kunt gaan. Hoe je mee kunt veren in plaats van tegenstribbelen. Hoe je je automatische patronen kunt herkennen en doorbreken.

Mindfulness
Mindfulness reikt je daarvoor de gereedschappen aan. Met eenvoudige, lichaamsgerichte meditatie- en yoga-oefeningen en simpele oefeningen die je in je dagelijks leven kunt toepassen.

Training in Wittevrouwen
Op 24 september start ik weer een training in Wittevrouwen. Als het je aanspreekt, wil je uiteraard eerst weten waar je precies aan begint, of het echt iets voor je zou zijn en of het aansluit bij jouw specifieke vraag. Daarom nodig ik geïnteresseerden eerst uit voor een vrijblijvende kennismaking.
Interesse? Laat het me weten via het contactformulier.

Dezelfde vragen
Enige tijd na mijn afstuderen leerde ik, eerst via Twitter en niet veel later ‘in real life’, Boele Ytsma kennen. Hij was zijn eerste boek aan het voltooien, waarin hij beschrijft hoe hij, uitgerekend als dominee, overvallen werd door een totale twijfel aan alles waar hij tot dan toe rotsvast in geloofd had (zie hier mijn recensie van Boele’s eerste boek, Van de kaart). Boele’s vragen raakten aan de mijne, en aan die van velen, gezien onder meer de populariteit van de door hem opgerichte community Zoekend Geloven. Zoeken, dat was ook voor mij lange tijd een centraal thema. (Ik herinner me dat ik jaren geleden enorm geraakt werd door de tekst van Bram Vermeulen’s ‘Slotlied’: ‘Stenen en water, 
wolken en wind.
 Wie zoeken wil,
zal altijd zoeken. wie vinden wil,
die vindt.’)

Heelheid en eenvoud
Deze zomer verscheen Boele’s tweede boek, Authentiek, een essay waarin hij beschrijft hoe het nu verder gaat met de zoeker. Wat zoekt zij eigenlijk, wat verlangt ze, en waar brengt het volgen van dat verlangen haar? Boele typeert de zoeker als de postmoderne mens, die moe wordt van het gefragmenteerde leven en hartstochtelijk verlangt naar heelheid en eenvoud. We voelen ons, aldus de schrijver ‘vervreemd van de natuur, vervreemd van de ander, vervreemd van onszelf en vervreemd van God’.

Persona
In zijn boek maakt Boele van de zoeker een ‘zij’ – want de zoeker is niet Boele maar een persona, als het ware de archetypische postmoderne twijfelende zoeker. Dat is interessant en een beetje riskant. Het lijkt een uitnodiging aan de lezer om zich met de hoofdpersoon, de zoeker, te identificeren. Soms ook spreekt de auteur van ‘we’; jij, lezer, en ik, schrijver – tochtgenoten, samen op zoek naar een nieuw ‘Groot Verhaal’ waar we ons kleine verhaal in kunnen doen opgaan. Maar in hoeverre is de zoektocht van de persona (die stiekem veel vertelt van wat Boele op zijn zoektocht de afgelopen jaren ontdekt heeft) een universele zoektocht? Of laten we zeggen, toch in elk geval de universele zoektocht van de ‘postmoderne’ mens?
De vervreemding, de hang naar rust, eenvoud en ‘heelheid’ zullen voor velen herkenbaar zijn. Maar de manier waarop zoekers invulling aan dat verlangen (willen) geven zal vaak verschillen. Er zijn vele wegen die naar Rome leiden – en dat onderkent Boele ook. Maar tegelijkertijd is hij er duidelijk over dat bij hem de Bijbel en Jezus uitgangspunt blijven. Wie of wat ‘God’ nu is, daarop heeft hij geen antwoord (meer), maar in zijn slothoofdstuk pleit hij wel voor een ‘leeg midden’ waar we die God kunnen ontmoeten.
En hoewel hij er terecht voor waarschuwt om te snel te denken een antwoord gevonden te hebben, impliceert hij hier en daar wel dat de zoeker uiteindelijk zoekt om te vinden. Hij schetst contouren van een richting. Zo komen in zijn boek voorbij de Theologie van de Tuin (een nieuwe relatie met de natuur), de Theologie van de weg (heelheid in relatie tot de ander, waarbij zelfs Twitter een rol krijgt) en de Theologie van het lichaam – want de balans waarnaar we zoeken vraagt ook om de eenheid van lichaam en geest. Hier geeft Boele tevens een interessant lesje Chakra-psychologie, dat ons, zo vertelt hij, helpt onze ziel beter te lezen.

Boeddha
Maar al te diep wil hij niet gaan in de filosofie van het Oosten. Reeds in zijn inleidende hoofdstuk waarschuwt hij voor wat hij ziet als het gevaar van deze levensbeschouwing: wie zich traint in het accepteren van ‘alles is zoals het is’, kan zich niet meer boos of blij maken, zou geen vragen meer mogen hebben en niet meer oordelen over goed of kwaad.
Ik geloof dat dit een te eenzijdige belichting van en te beperkte kijk op Oosterse filosofie is. Na zijn verlichting bleef de Boeddha niet gelukzalig onder zijn bodhiboom zitten, maar ging juist terug de wereld in. De boeddhistische belofte luidt: hoe talloos de levende wezens ook zijn, ik beloof ze te bevrijden. En een andere beroemde boeddhistische uitspraak is: ‘Vóór de verlichting: hout hakken en water dragen. Na de verlichting: hout hakken en water dragen.’
Met andere woorden, de verlichte, juist de verlichte, vergeet alles wat hij ‘weet’ over verlichting, en gaat midden in het leven staan, met alles erop en eraan, ook het lijden.
Maar goed, daarover wil ik met Boele best nog eens van gedachten wisselen.

Al met al schreef Boele Ytsma opnieuw een heel persoonlijk, authentiek en op punten herkenbaar boek dat met name de zoeker die zijn christelijke roots niet los wil laten maar wel met talloze vragen zit, zeer aan zal spreken. En aangezien hij een paar keer een onderwerp aanroerde waarvan hij zegt dat het ‘te ver voert voor dit boek’, ga ik er van uit dat er een vervolg komt.

Authentiek. De zoeker en het verlangen. Boele P. Ytsma. Meinema, 2010. ISBN 978 90 211 4265 4